शिव ताण्डव स्तोत्रम्
जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले
गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम्।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥१॥
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥२॥
धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर
स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे।
कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि॥३॥
जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा
कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे।
मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि॥४॥
सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर
प्रसूनधूलिधोरणी विधूसराङ्घ्रिपीठभूः।
भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः॥५॥
ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा
निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम्।
सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं
महाकपालिसम्पदेशिरोजटालमस्तु नः॥६॥
करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल
द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके।
धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम॥७॥
नवीनमेघमण्डलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्
कुहूनिशीथिनीतमः प्रबन्धबद्धकन्धरः।
निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः॥८॥
प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा
वलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम्।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे॥९॥
अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञ्जरी
रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम्।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे॥१०॥
जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस
द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट्।
धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल
ध्वनिक्रमप्रवर्तित प्रचण्डताण्डवः शिवः॥११॥
दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजोर्
गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः।
तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः
समं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे॥१२॥
कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमञ्जलिं वहन्।
विलोललोललोचनो ललामभाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम्॥१३॥
इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं
पठन्स्मरन्ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम्।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम्॥१४॥
पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखिं प्रददाति शम्भुः॥१५॥
The complete text in Roman script.
श्लोक
Jaṭāṭavīgalajjalapravāhapāvitasthale
Gale'valambya lambitāṃ bhujaṅgatuṅgamālikām |
Ḍamaḍḍamaḍḍamaḍḍamanninādavaḍḍamarvayaṃ
Cakāra caṇḍatāṇḍavaṃ tanotu naḥ śivaḥ śivam || 1 ||
Jaṭākaṭāhasambhramabhramannilimpanirjharī
Vilolavīcivallarīvirājamānamūrdhani |
Dhagaddhagaddhagajjvalallalāṭapaṭṭapāvake
Kiśoracandraśekhare ratiḥ pratikṣaṇaṃ mama || 2 ||
Dharādharendranandinīvilāsabandhubandhura
Sphuraddigantasantatipramodamānamānase |
Kṛpākaṭākṣadhoraṇīniruddhadurdharāpadi
Kvaciddigambare mano vinodametu vastuni || 3 ||
Jaṭābhujaṅgapiṅgalasphuratphaṇāmaṇiprabhā
Kadambakuṅkumadravapraliptadigvadhūmukhe |
Madāndhasindhurasphurattvaguttarīyamedure
Mano vinodamadbhutaṃ bibhartu bhūtabhartari || 4 ||
Sahasralocanaprabhṛtyaśeṣalekhaśekhara
Prasūnadhūlidhoraṇī vidhūsarāṅghripīṭhabhūḥ |
Bhujaṅgarājamālayā nibaddhajāṭajūṭakaḥ
Śriyai cirāya jāyatāṃ cakorabandhuśekharaḥ || 5 ||
Lalāṭacatvarajvaladdhanañjayasphuliṅgabhā
Nipītapañcasāyakaṃ namannilimpanāyakam |
Sudhāmayūkhalekhayā virājamānaśekharaṃ
Mahākapālisampadeśirojaṭālamastu naḥ || 6 ||
Karālabhālapaṭṭikādhagaddhagaddhagajjvala
Ddhanañjayāhutīkṛtapracaṇḍapañcasāyake |
Dharādharendranandinīkucāgracitrapatraka
Prakalpanaikaśilpini trilocane ratirmama || 7 ||
Navīnameghamaṇḍalīniruddhadurdharasphurat
Kuhūniśīthinītamaḥ prabandhabaddhakandharaḥ |
Nilimpanirjharīdharastanotu kṛttisindhuraḥ
Kalānidhānabandhuraḥ śriyaṃ jagaddhurandharaḥ || 8 ||
Praphullanīlapaṅkajaprapañcakālimaprabhā
Valambikaṇṭhakandalīruciprabaddhakandharam |
Smaracchidaṃ puracchidaṃ bhavacchidaṃ makhacchidaṃ
Gajacchidāndhakacchidaṃ tamantakacchidaṃ bhaje || 9 ||
Akharvasarvamaṅgalākalākadambamañjarī
Rasapravāhamādhurīvijṛmbhaṇāmadhuvratam |
Smarāntakaṃ purāntakaṃ bhavāntakaṃ makhāntakaṃ
Gajāntakāndhakāntakaṃ tamantakāntakaṃ bhaje || 10 ||
Jayatvadabhravibhramabhramadbhujaṅgamaśvasa
Dvinirgamatkramasphuratkarālabhālahavyavāṭ |
Dhimiddhimiddhimidhvananmṛdaṅgatuṅgamaṅgala
Dhvanikramapravartita pracaṇḍatāṇḍavaḥ śivaḥ || 11 ||
Dṛṣadvicitratalpayorbhujaṅgamauktikasrajor
Gariṣṭharatnaloṣṭhayoḥ suhṛdvipakṣapakṣayoḥ |
Tṛṇāravindacakṣuṣoḥ prajāmahīmahendrayoḥ
Samaṃ pravartayanmanaḥ kadā sadāśivaṃ bhaje || 12 ||
Kadā nilimpanirjharīnikuñjakoṭare vasan
Vimuktadurmatiḥ sadā śiraḥsthamañjaliṃ vahan |
Vilolalolalocano lalāmabhālalagnakaḥ
Śiveti mantramuccaran kadā sukhī bhavāmyaham || 13 ||
Imaṃ hi nityamevamuktamuttamottamaṃ stavaṃ
Paṭhansmaranbruvannaro viśuddhimeti santatam |
Hare gurau subhaktimāśu yāti nānyathā gatiṃ
Vimohanaṃ hi dehināṃ suśaṅkarasya cintanam || 14 ||
Pūjāvasānasamaye daśavaktragītaṃ
Yaḥ śambhupūjanaparaṃ paṭhati pradoṣe |
Tasya sthirāṃ rathagajendraturaṅgayuktāṃ
Lakṣmīṃ sadaiva sumukhiṃ pradadāti śambhuḥ || 15 ||
What it says, in simple English.
Verses 1–2: With the Ganga streaming from his matted locks purifying the ground, a great serpent hanging as a garland at his neck, and the damaru sounding 'damad-damad', Shiva performed the fierce Tandava – may he bless us. My love is ever for the one whose head shines with the waves of the celestial river whirling in his locks, whose forehead blazes with fire, and who wears the young crescent moon.
Verses 3–8: The poet longs for his mind to delight in the sky-clad Lord, companion of Parvati's playfulness, whose merciful glance halts even unbearable calamities; who wears the elephant-hide, is garlanded by serpents whose jewels colour the directions, burned Kamadeva with the fire of his third eye, and whose neck is dark as a new rain-cloud on a moonless night.
Verses 9–11: I worship the one who destroyed Kama, the Tripura cities, worldly bondage, Daksha's sacrifice, the elephant-demon, Andhaka and even death itself – victorious Shiva whose tremendous dance moves to the thundering rhythm of the mridang.
Verses 12–13: When will I worship Sadashiva with an even mind towards a stone or a soft bed, a serpent or a pearl necklace, friend or foe, a blade of grass or a lotus-eyed beauty, common people or kings? When will I live in a grove by the heavenly river, hands folded above my head, free of ill thoughts, chanting 'Shiva' and be happy?
Verses 14–15 (phala-shruti): Whoever reads, remembers or recites this supreme hymn is purified and gains devotion to Shiva; whoever recites this song of the ten-headed Ravana at the end of Shiva puja in the Pradosh hour is blessed by Shambhu with steady prosperity.
Traditionally recited during Pradosh kaal (evening twilight), on Mondays and Mahashivratri.